Niki Lijftogt – verslavingsarts KNMG bij Jellinek
‘Ik wás die witte jas. Maar toch twijfelde ik…’
Ik was goed op weg: ik had de witte jas, een mooie anios-plek op de afdeling Chirurgie en werkte tegelijkertijd aan mijn promotieonderzoek binnen dit vakgebied… Ik zat in een rijdende trein, op weg naar wat ik dacht dat op de geneeskundeopleiding als hoogste doel werd gezien: medisch specialist zijn. De druk was hoog, maar dat hoorde erbij, vond ik, net als de rest. Ik wilde aan de buitenwereld bewijzen dat ik het aankon. Tot ik in de spiegel keek: wilde ik dit ritme later ook nog? Als veertiger met misschien wel een gezin? Afscheid nemen van mijn ideaalbeeld was niet makkelijk, ik moest echt even door een rouwfase heen. Maar ik switchte.
Affiniteit met tijd
Op basis van een prettige ervaring eerder tijdens een coschap, startte ik bij dermatologie. De werktijden waren aantrekkelijker voor mij en ik vond het echt leuk. Daar zag ik veel psychische klachten bij huidproblemen. En bij voorkeur werden die patiënten bij mij op de poli gezet. Die vroegen meer tijd en ik had daar affiniteit mee. Ik besefte daar dat de psychiatrie me ook lag. Ik laste een bedenkperiode in en reageerde daarna op de vacature voor Verslaving en Psychiatrie. Toen nog samen, maar bij mijn start net opgesplitst in een High Care Detox-afdeling (HCD), waar ik begon, en een spoedkliniek psychiatrie. De twijfel of ik niet liever de psychiatrie in wilde, verdween tijdens het meelopen op de spoedkliniek. Ik miste de somatische kant. En de gesprekken met de patiënt.
Even ontdooien
Dus het bleef de HCD bij Jellinek. Daar moest ik echt even ‘ontdooien’ uit de ziekenhuismodus die ik zo gewend was. Mijn collega’s hebben daar hard hun best voor gedaan, vooral met veel humor. Op de HCD kwam mijn ziekenhuiservaring met veel somatiek goed van pas. En de dynamiek waarbij er continue wat gebeurt, maakt dat het nooit saai is en geen dag hetzelfde. Ik was om. Ik ging de opleiding doen.
‘Artsen vragen ons bijna dagelijks om advies rond verslaving bij complexe medische casussen. Dan zijn wij de specialist’
Verslavingsgeneeskunde lijkt een apart gebied buiten het ziekenhuis. Maar dat is het in feite niet. Want de lijntjes met de curatieve zorg zijn er veel en vaak. Mensen die gebruiken, komen met klachten bij de longgeneeskunde, MDL of cardiologie in beeld bijvoorbeeld. En dat levert soms een complex beeld op – met middelen, gebruik of sociaalmaatschappelijke problemen, waarbij een medisch specialist ons belt voor extra advies. Dat gebeurt bijna dagelijks.
Onderschat maatschappelijk probleem
Het verslavingsprobleem is dus vele malen groter dan de casussen die wij hier zien. Het is een gemiste kans als we niet betrokken worden bij een MDL-patiënt die ook een verslaving heeft en die na behandeling zonder afspraak bij ons weer de deur uitloopt. Het zou mooi zijn als de zorg voor deze groep integraler werd. Een verslavingsarts in het ziekenhuis is daarbij de gedroomde toekomst. Maar dan moet het beeld over verslaving wel veranderen. Het gaat niet alleen over junks, maar over iedereen. Een verslaving is zó menselijk.
Je ziet patiënten van heel hoog tot helemaal niet opgeleid, met en zonder geld, met en zonder woning. Het probleem in onze samenleving wordt daarmee zo onderschat. Roken wordt nog vaak benaderd vanuit een ongezonde leefstijl. Een slechte gewoonte, in plaats van een verslaving. Maar stoppen met iets, terwijl je brein voortdurend roept dat je het nodig hebt, is ongelooflijk lastig. Denk aan je eigen afhankelijkheid van je telefoon. Dat paniekgevoel als je ‘m even kwijt bent. Of dat je ondanks dieetbeloftes aan jezelf toch in september al overstag gaat voor die kruidnootjes bij de kassa.
Missie tegen onrecht
De stap naar verslavingsgeneeskunde klopt met hoe ik in mijn werk sta: het gaat me niet alleen om de patiëntenzorg, maar ook om het wegnemen van een maatschappelijk stigma. Iedereen verdient het om onbevooroordeeld behandeld te worden. Mensenrechtenadvocaat Amal Clooney is daarbij een grote inspirator. Zij steekt haar nek uit voor wie onrecht wordt aangedaan. Ik strijd daarin voor meer verbinding in de samenwerking in zorg en hulp. Een meer holistische benadering. Dat menselijke stukje erin, daar hou ik van.
Teamsfeer als warm bad
Als ik tegen mijn jongere ik iets zou moeten zeggen over keuzes, zou het gaan over kijken naar het type mensen waarmee je samenwerkt. Zij maken je werkdag. Als ik had geweten dat er ook buiten het ziekenhuis zo’n groep open, energieke, positieve en creatieve collega’s zou zijn, had ik de stap eerder gezet. Vanuit de opleiding tot verslavingsarts zijn we een hechte groep, maar onderling totaal verschillend. Wederzijds respect maakt dat het prima bij elkaar past. Soms gaan mensen hier even weg om ergens anders ervaring op te doen. Dan zie je ze toch weer terugkomen voor de opleiding. Het is dat warme bad.