Katy Oya – verslavingsarts KNMG bij Brijder en Antes
‘Ik ben niet de hele dag met drugs bezig’
Verslavingsarts? Van tevoren had ik niet gedacht dát te worden; ik ging voor de psychiatrie. Toch liep het anders: ik deed mijn senior co-schap op een dubbeldiagnose-afdeling, gespecialiseerd in de combinatie psychiatrie en verslaving. Ik was verkocht, door de complexiteit, de veelzijdigheid en de impact die je kunt maken. En zo volgden meer ‘DD’-afdelingen. De verslavingszorg is een slimme start voor basisartsen, want je bouwt er verder op je algemene medische vaardigheden. Vervolgens had ik er zoveel plezier in dat ik dacht, dan ga ik me er toch gewoon in specialiseren? Ik ben er dus een beetje ingerold. Dit vak moet je echt meemaken, om te snappen dat er zoveel redenen zijn om het interessant te vinden…
Kinderschoenen ontwerpen
Dat veelzijdige is er trouwens nog steeds, want ik werk op twee plekken. Een deel van de week op de detoxkliniek van Brijder en een deel bij Antes. Daar loopt een pilot met arbeidsmigranten die dakloos zijn geraakt, zoals Poolse mensen die in de bouw, kassen of vleesindustrie werkten, maar zonder pardon op straat stonden. Geen werk betekent geen bed en ook geen zorgverzekering. Alcoholgebruik ligt dan op de loer. Om deze mensen weer een kans te bieden is een samenwerking opgezet met straatzorg (verpleegkundigen en huisartsen), de gemeente Rotterdam en welzijnsorganisaties. Een samenwerking die toen ik startte nog in de kinderschoenen stond. Of eigenlijk moesten zelfs die schóenen nog ontworpen worden, want de organisatorische uitdaging is enorm. Daarom heb ik er bewust voor gekozen daarnaast in een gestructureerde omgeving te werken: dat is Brijder. Een mooie bijkomstigheid is dat ik van beide kanten dingen meeneem in mijn andere job. En de pilot is inmiddels verlengd en wordt ook in andere steden overgenomen!
Man bijt hond
Van nature hield ik al van nieuwe dingen en ontdekkingen. Mijn moeder was kunstenares en als kind werd ik al vroeg meegesleept naar kunstexposities. Mijn standaard van normaal is daardoor misschien net iets anders. Ik heb geleerd om het intrigerende in dingen te zien. Dat je, wanneer je daarvoor open staat, je kunt (blijven) verwonderen. Daar ben ik altijd wel naar op zoek, denk ik. Ken je dat programma van vroeger Man bijt hond? Dat ze achter de voordeur van gewone mensen komen en verhalen ontdekken die toch altijd weer bijzonder zijn. Mensen hebben gewoon iets interessants in zich. En als je iemand begrijpt, dan kun je hem of haar ook beter helpen. Misschien zijn alle verslavingsartsen daarom op hun manier wel een beetje eigenzinnig.
Duizendpoot
In het pilotproject leerde ik een Pools echtpaar kennen. Hij kwam uit de bouw, zij was diëtiste, maar in Nederland allebei op straat en aan de alcohol geraakt. Ze waren onafscheidelijk, maar hij had echt een aparte detoxificatie in de kliniek nodig. Geleidelijk won ik hun vertrouwen. Door er met oprechtheid te zijn en niet de oordelen te vellen die ze allang voor zichzelf hadden bedacht. Maar toen hij eenmaal opgenomen was, bleef zij best onthand achter. Ik hoorde dat ze van handwerken hield en heb wat van mijn oude haakspullen meegenomen. Daarmee ging ze aan de slag, ook voor anderen. Ze bloeide helemaal op. Ze kon iets terúgdoen, dat was zo belangrijk voor haar eigenwaarde. Maandag gaan ze allebei weer aan het werk. Ik denk dat ze het samen gaan redden.
‘Geen idee waar ik over 10 jaar sta. Het vak ontwikkelt zich onder je ogen, zoals de risico’s van het vapen die nu boven komen drijven. Het gaat echt over het hier en nu’
Mensen denken vaak dat ik de hele dag bezig ben met drugs. Maar ik ben aan het werk met ménsen. In allerlei soorten situaties. Je kunt een echte duizendpoot zijn in al je rollen. Soms ben ik naast arts een halve apotheker, dan weer een advocaat, strenge ouder, coach of psycholoog.
De kracht van anderen
Ik heb geleerd dat het vooral gaat om de samenwerking met anderen. Niet om jouw specifieke expertise, die je strikt bij jezelf houdt. De kunst is juist om anderen mee te nemen in die kennis en kunde. Bijvoorbeeld door huisartsen te consulteren in /met een verslavingszorginterventie die zij ook vanuit hun praktijk zouden kunnen toepassen. Een detox van alcohol hoeft in feite niet altijd via de kliniek. Als het verantwoord is, kun je samen afbouwen vanuit de huisartspraktijk. Door eerst over te gaan op één soort bier – de minst lekkere – gaat het vanzelf een beetje tegenstaan, en door af te spreken eerst een vaste hoeveelheid per dag te drinken. Zo kun je als verslavingsarts een andere zorgverlener en de patiënt veel meer in hun kracht zetten.
Hier en nu
Waar ik over 10 jaar wil staan? Dat vind ik echt onmogelijk om te zeggen. Tien jaar geleden wist ik ook niet hoe ik nu naar de wereld zou kijken. En dat typeert misschien ook wel het hele vakgebied. Dat ontwikkelt zich onder je ogen. De risico’s van vapen komen nu bijvoorbeeld steeds meer bovendrijven. Je bent vooral bezig met het hier en nu.
Man bijt hond is trouwens nog steeds terug te kijken online. Het kleine nieuws groot maken is hun leus. Misschien is dat precies wat me trekt: het zit in de kleine dingen. Mensen zijn allemaal een kunstwerkje op zich. Kijk dat programma eens. Of kom meelopen. Wie weet word je zomaar verwonderd…